Grzywna, skojec, grosz

Jednostki masy i obrachunkowe w średniowieczu

Grosz praski - podstawowa jednostka płatnicza w średniowiecznej Polsce

Grzywna

Grzywna – jednostka masy używana w śre­dnio­wie­czu w Polsce, Czechach i na Rusi oraz jednostka płatnicza. Jedna grzywna oznaczała masę pół funta. Z jednej grzywny srebra bito 60 sztuk (kopę) monet praskich, lub 48 groszy praskich.

1 grzywna = 4 wiardunki = 24 skojce = 60 szelągów = 720 fenigów

1 grzywna = 20 groszy = 60 szelągów

Istniały też grzywny żelazne, jak grzywna sie­kie­ro­po­dobna czy grzywna gro­topo­dobna, funkcjo­nujące ja­ko pła­cidło, czyli pie­niądz przed­miotowy.

Grzywna krakowska

Grzywna krakowska – dawna jed­nostka miary sto­so­wana w śre­dnio­wiecznej i nowo­żytnej Pol­sce. W XIV wie­ku od­po­wiadała 196,26 g, na po­czątku XVI wie­ku – 197,684 g, po 1558 roku – 201,802 g, a po 1650 roku – 201,86 g.

1 grzywna krakowska dzieliła się na: 4 wiardunki = 8 uncji = 16 łutów = 24 skoj­ce = 96 gra­nów = 240 de­narów = 480 oboli.

Grzywna krakowska to także jed­nostka ob­licze­niowa – jedna grzywna kra­kowska równała się 48 gro­szom praskim, 96 pół­groszom, 288 trze­ciakom. Z grzywny kra­kowskiej sre­bra wybi­jano: 576 de­narów za pano­wania Wła­dysława Ło­kietka, 768 dena­rów za Ka­zi­mie­rza Wielkiego, 864 denary za Wła­dysława Ja­giełły.

Skojec

Skojec, średniowieczna nie­miecka jed­nostka ob­ra­chun­kowa, jed­nostka mone­tarna lub jed­nostka ma­sy równa 1/24 grzywny.

1 skojec = 30 fenigów = 2 grosze = 4 półgrosze (kwartniki)

(na podstawie Wikipedii)

Wybrane ceny obowiązujące w średniowieczu

Koszt obiadu królewskiego (król wraz ze świtą), wy­da­nego w dniu 10 maja roku pańskiego 1389 na zamku w Niepo­łomicach pod Kra­kowem wyniósł do­kładnie 153 grosze. (Na podstawie: J.A. Szwa­grzyk, Pie­niądz na ziemiach polskich X-XX wiek, Wrocław 1990)


rok 1282 wieś Klasztor w Henrykowie 700 grzywien
rok 1340 ziemi 1 łan 192 grosze
rok 1400 dom nabyty przez Collegium Maius UJ w Krakowie 28800 groszy
rok 1427 kram w Przemyślu 960 groszy
rok 1432 ogród w Warszawie 300 groszy
rok 1437 mennica z wyposażeniem w Świdnicy 96000 groszy

Ceny podstawowego uzbrojenie

ok. 1400 roku topór od 2 do 6 groszy
ok. 1400 roku miecz od 16 do 72 groszy
ok. 1400 roku sztylet od 6 do 8 groszy
ok. 1400 roku kusza od 40 do 60 groszy
ok. 1400 roku koń bojowy od 96 do 720 groszy
ok. 1400 roku pełna zbroja płytowa od 200 do 400 groszy

Posag oraz ceny różnych towarów

rok 1344 posag króla Kazimierza Wielkiego dla córki Elżbiety 1560000 groszy
rok 1450 Biblia w Gnieźnie 1440 groszy
rok 1318 koń pod wierzch 406 groszy
rok 1350 owca na Śląsku 2 grosze
rok 1357 prosię w Poznaniu 8 groszy
rok 1358 słoniny połeć w Lubinie 8 groszy
rok 1363 trzewików para 6 groszy
rok 1396 pieprzu funt 16 groszy
rok 1396 węgorzy kamień (około 12 kg) 8 groszy
rok 1400 wykonanie 1 podkowy w Krakowie 2 grosze
rok 1403 krowa 24 grosze
rok 1403 100 jaj w Krakowie 3 grosze
rok 1403 60 garnków glinianych małych 5 groszy
rok 1405 śledzi beczka 72 grosze
rok 1447 piwa beczka (około 225 litrów) 60 groszy
rok 1449 pług 6 groszy
rok 1475 drewno opałowe - 1 wóz 4 grosze

Przykładowe zarobki w średniowieczu

rok 1350 robotnik sezonowy dziennie na Śląsku 3 denary
rok 1404 żniwiarz za dzień pracy w Czersku 1 grosz
rok 1435 sekretarz miejski rocznie w Krakowie 672 grosze
rok 1450 rzeźnik za zarżnięcie wieprza na Śląsku 4 denary
rok 1475 drwal dziennie, bez wyżywienia na Śląsku 1,5 grosza

(na podstawie informacji na stronie www.monetki.friko.pl)


Wersja komputerowa Będzin do XV wiekuBędzin do XV wieku
STRONA GŁÓWNA